Forklift ehliyeti ve operatör belgesi

Üç belge, üç ayrı amaç

Forklift ehliyeti hangi sınıf?

İş makinesi türündeki araçların sürücü belgesi G sınıfıdır. Karayolları Trafik Yönetmeliği bunu açıkça yazar: G sınıfı sürücü belgesi iş makinesi türündeki motorlu araçları kullanacaklara verilir. B sınıfı otomobil ehliyeti G sınıfını kapsamaz; B sınıfıyla forklift kullanılmaz.

G sınıfı ehliyet almak için önce operatörlük belgesi gerekir. Trafik mevzuatı karayolunda ve trafiğe açık alanlarda uygulanır: forklift iş yeri sahasından çıkıp yola girecekse G sınıfı şarttır. Kapalı iş yeri sahasında trafik mevzuatı yönünden ehliyet aranmaz, ancak iş sağlığı ve güvenliği mevzuatı operatörün belgeli ve eğitimli olmasını ister. Bakanlığın forklift rehberi de aynı ayrımı yapar: operatör belgesi olmayan kişi forklift kullanamaz, trafiğe çıkacak operatör ayrıca G sınıfı ehliyet alır.

Operatörlük belgesi nasıl alınır?

1. Kursa kayıt. Millî Eğitim Bakanlığına bağlı, iş makineleri sürücü eğitimi veren bir kursa başvurulur. Forklift için program “kaldırma, yükleme ve istifleme iş makinesi” operatörlüğüdür.
2. Şartlar. Bakanlık rehberine göre 18 yaşını doldurmuş olmak, en az ilkokul mezunu olmak ve sağlık durumunun uygun olması aranır. Güncel şartları kayıt sırasında kursunuzdan teyit edin.
3. Eğitim. Teorik derslerin ardından makine başında uygulamalı eğitim yapılır.
4. Sınav ve belge. Teorik ve uygulamalı sınavı geçenlere, millî eğitim müdürlüğü onaylı operatörlük belgesi düzenlenir.

Kursun süresi ve ücreti kurumdan kuruma değişir; resmî bir sabit ücret yoktur. Karayoluna çıkacak operatör, operatörlük belgesiyle G sınıfı sürücü belgesi için ayrıca başvurur.

MYK belgesi zorunlu mu?

Mesleki Yeterlilik Kurumu’nun listesinde “forklift operatörü” adında ayrı bir belge yoktur. Forklift operatörlüğü, Endüstriyel Taşımacı (Seviye 3) ulusal yeterliliğinin bir birimidir. Bu meslek, 9 Nisan 2021 tarihli tebliğle belge zorunluluğu kapsamına alınmıştır; tebliğdeki on iki aylık sürenin dolduğu 9 Nisan 2022’den itibaren kapsamdaki işlerde belgesiz kişi çalıştırılamaz. Limanlarda çalışanlar için ayrıca Liman Forklift Operatörü (Seviye 3) yeterliliği vardır.

MYK sınavına girebilmek için operatörlük belgesi ön şarttır; yani MYK belgesi operatörlük belgesinin yerine geçmez, onun üzerine gelir. Ustalık belgesi olanlar ile mesleki ve teknik eğitim veren okullardan mezun olup diplomasında yazan alanda çalışanlar için belge şartı aranmaz. Muafiyetlerin kapsamı tebliğlerle değişebildiğinden, kendi durumunuz için MYK’dan ya da ALO 170’ten teyit alın.

İşverenin yükümlülükleri

• Eğitimli operatör: yönetmelik, kendinden hareketli iş ekipmanlarının yalnızca güvenli kullanım eğitimi almış çalışanlarca kullanılmasını şart koşar.
• İşe başlamadan önce eğitim: işveren, ekipmanı kullanacak çalışana kullanımdan doğabilecek riskler ve bunlardan kaçınma yolları hakkında eğitim verir.
• Mesleki eğitim belgesi: tehlikeli ve çok tehlikeli sınıftaki işlerde, yapacağı işle ilgili mesleki eğitim aldığını belgeleyemeyen kişi çalıştırılamaz.
• Sağlık raporu: tehlikeli ve çok tehlikeli işlerde işe uygunluk raporu olmadan işe başlatılmaz.
• Yazılı talimat ve trafik düzeni: ekipmanla birlikte bulunan yazılı talimat, iş yeri içinde hız sınırı ve araç-yaya trafiği kuralları işverenin sorumluluğundadır.

Örnek bir talimat metni için forklift kullanma talimatı sayfasına bakın.

Belgesiz kullanımın yaptırımı (2026)

Tutarlar 2026 yılı içindir ve her yıl yeniden değerleme oranıyla güncellenir. Para cezasından bağımsız olarak, belgesiz kullanımda yaşanan iş kazasında sorumluluk işverene döner ve sigorta hasarı karşılamayabilir.

Kiralık forkliftte belge kimde aranır?

Operatör hizmeti vermiyoruz; yalnızca makineyi kiralıyoruz. Makineyi kiracının personeli kullanır ve belge şartı kiracının operatörü için geçerlidir. Sözleşmede makinenin belgeli operatör tarafından kullanılacağı yazar; teslimde kumanda düzeni ve güvenlik uyarıları hakkında bilgilendirme yapılır, ancak bu bilgilendirme belgenin yerini tutmaz. Ayrıntı için operatörlü forklift kiralama sayfasına bakın.

Sık yapılan beş yanlış

1. “B sınıfı ehliyet yeter.” Yetmez; B sınıfı iş makinesini kapsamaz.
2. “İş yerinin içinde de G sınıfı ehliyet zorunlu.” G sınıfı karayolu içindir; iş yerinde aranan operatörlük belgesi ve mesleki yeterliliktir.
3. “MYK’da forklift operatörü belgesi var.” Belgenin adı Endüstriyel Taşımacı (Seviye 3)’tür; forklift bunun bir birimidir.
4. “MYK belgesi ve ehliyet süresizdir.” MYK belgesi 5 yıl, G sınıfı sürücü belgesi 10 yıl geçerlidir.
5. “Teslimde verilen eğitim belge yerine geçer.” Geçmez; kiralayanın bilgilendirmesi operatörlük belgesinin yerini tutmaz.

Sık sorulanlar

Kaynaklar

• Karayolları Trafik Yönetmeliği (sürücü belgesi sınıfları)
• 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu
• İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği (mevzuat.gov.tr)
• 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu
• 5544 sayılı Mesleki Yeterlilik Kurumu Kanunu (ek madde 1)
• MYK belge zorunluluğu tebliği, Resmî Gazete 09.04.2021, sayı 31449
• Mesleki Yeterlilik Kurumu, belge zorunluluğu kapsamındaki meslekler
• Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Forkliftlerle Güvenli Çalışma Rehberi
• Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, 2026 yılı idari para cezaları

İlgili sayfalar