Forklift kapasitesi ve yük merkezi

Etiket kapasitesi neyi söyler?

Her forkliftin üzerinde bir kapasite etiketi bulunur. Bu etiket üç bilgiyi birlikte verir: taşınabilir en büyük yük, bu yükün geçerli olduğu yük merkezi ve kaldırma yüksekliği. “3 ton” dediğimiz makine, 500 mm yük merkezindeki 3.000 kg yükü etikette yazan yüksekliğe kadar güvenle kaldırır. Bu üç değerden biri değişirse diğerleri de değişir.

Yük merkezi nedir?

Yük merkezi, çatalın dik yüzünden yükün ağırlık merkezine olan yatay mesafedir. Ağırlığı eşit dağılmış bir yükte ağırlık merkezi tam ortadadır: çatal yönünde 1.000 mm derinliğindeki bir paletin yük merkezi 500 mm’dir. Yük 1.600 mm derinliğindeyse yük merkezi 800 mm’ye çıkar.

Yük merkezi uzadıkça ne olur?

Forklift bir tahterevalli gibi çalışır: ön aks dayanak noktasıdır, bir yanda yük, diğer yanda makinenin karşı ağırlığı vardır. Yük öne uzadıkça kaldıraç kolu büyür ve aynı karşı ağırlık daha az yükü dengeleyebilir. 3 ton etiketli örnek bir makinede düşüş şöyle seyreder:

Kaldırma yüksekliği ve direk eğimi

Yük yükseldikçe ortak ağırlık merkezi de yükselir ve makine devrilmeye daha yakın hale gelir. Bu yüzden yük diyagramlarında yükseklik arttıkça kapasite basamak basamak düşer; yüksek direkli makinelerde fark belirgindir. Reach truck bunun en açık örneğidir: 2 ton nominal kapasiteli bir makine 9 metrede yaklaşık 1 ton taşır. Direği öne eğmek de yükü dayanak noktasından uzaklaştırdığı için aynı etkiyi yapar; yük taşınırken direk geriye yatırılır.

Ataşman kapasiteyi neden düşürür?

Ataşman iki yoldan kapasite kaybettirir: kendi ağırlığı taşınabilir yükten düşer ve yükü çatal yüzünden öne taşıdığı için yük merkezini uzatır. Ataşman takılan makineye, o ataşmanla geçerli olan yeni kapasite değeri yazılır. Hangi ataşmanın ne işe yaradığı ataşmanlar sayfasında anlatılır.

Denge üçgeni: forklift neden devrilir?

Karşı ağırlıklı forkliftte iki ön teker ile arka aksın orta noktası bir üçgen oluşturur. Makine ile yükün ortak ağırlık merkezi bu üçgenin içinde kaldıkça forklift dengededir. Fazla ya da uzun yük merkezi ön aksın önüne iter ve makine öne kapaklanır; yüklü ve yük yukarıdayken hızlı dönüş ise merkezi yana taşır ve yana devrilmeye yol açar.

Sahada işe yarayan yedi kural

1. Yükü tahmin etmeyin, tartın ya da irsaliyedeki ağırlığı esas alın.
2. En ağır yüke yüzde 20 pay bırakacak sınıfı seçin.
3. Çatalları yükün altına sonuna kadar sokun ve yükü yük dayamaya yaslayın.
4. Çatal aralığını yükün genişliğine göre açın; dar çatal aralığı yana kaymaya yol açar.
5. Yükü yere yakın ve direk geriye yatık taşıyın; yüksekte taşımayın.
6. Rampada yük her zaman yokuş yukarı baksın: yüklü çıkarken ileri, inerken geri gidin.
7. Etikette yazmayan bir yük ya da ataşman söz konusuysa kaldırmadan önce sorun.

Kiralarken doğru sınıfı seçmek

Teklif isterken yalnız ağırlığı değil, yükün çatal yönündeki derinliğini ve kaldırma yüksekliğini de yazın; sınıf bu üç bilgiyle birlikte seçilir. Ön seçim için forklift seçim aracını kullanabilirsiniz. Tonaj sınıflarının ayrıntısı 2 ton, 3 ton, 5 ton ve 7–10 ton sayfalarındadır.

Sık sorulanlar

İlgili sayfalar