Forklift periyodik kontrolü

Periyodik kontrol nedir?

Yönetmelik periyodik kontrolü, iş ekipmanlarının öngörülen aralıklarda ve belirtilen yöntemlere uygun olarak yetkili kişilerce yapılan muayene ve test faaliyetleri olarak tanımlar. Forkliftte bu; direk, zincir, çatal, hidrolik sistem, fren, direksiyon, güvenlik donanımı ve yapısal bütünlüğün yetkili bir kişi tarafından incelenmesi ve gerektiğinde yük testi yapılması demektir. Sonuç bir raporla belgelenir.

Forklift periyodik kontrol süresi

Yönetmeliğin Ek-III’ündeki kaldırma ve iletme ekipmanları tablosunda forklift, “endüstriyel araçlar (forklift, transpalet, yük ve personel taşıyıcı, değişken erişimli araç, sipariş toplayıcı ve benzeri)” satırında yer alır. Kural şudur: standartlarda süre belirtilmemişse kontrol periyodu azami 1 yıldır ve kontrol TS EN ISO 3691 serisi ile FEM 4.004 standartlarındaki ölçütlere göre yapılır.

Yıllık kontrolün dışında şu durumlarda da kontrol yaptırılır: önemli bir bakım ya da onarımdan sonra; çalışma şeklindeki değişiklik, kaza, doğal olay ya da makinenin uzun süre kullanılmaması gibi güvenliği bozabilecek durumlardan sonra.

Yük testi

Kaldırma ve iletme ekipmanlarında yük testi periyodik kontrolün parçasıdır. Standartlarda aksi belirtilmedikçe her periyodik kontrolde makinenin kapasite değeriyle yük testi yapılır. En geç üç yılda bir ya da her önemli bakım ve onarımdan sonra ise test yükü katsayıyla artırılır; yönetmelikteki genel kural statik testte 1,25, dinamik testte 1,1 katsayısıdır. Forklift gibi kapasitesi yük merkezine göre değişen makinelerde test yükünü yetkili kişi belirler.

Kontrolü kim yapabilir?

• Kaldırma ve iletme ekipmanlarında yetkili branşlar: makine, mekatronik, metalürji ve malzeme, imalat mühendisleri; makine ya da metal eğitimi mezunu teknik öğretmenler; makine teknikeri ve yüksek teknikerleri.
• Yetkili kişinin Bakanlığın EKİPNET sistemine kayıtlı olması şarttır; EKİPNET kayıt numarası raporda yer alır.
• İşveren ile yetkili kişi arasında, kontrolden en geç bir gün önce İSG-KATİP sistemi üzerinden sözleşme düzenlenir.
• Makinenin bakımını yapan kişi aynı makinenin periyodik kontrolünü yapamaz.
• Ortak sağlık ve güvenlik birimleri (OSGB) periyodik kontrol hizmeti veremez.

Raporda neler bulunur?

• İş yerinin unvanı, SGK sicil numarası ve adresi; sözleşme numarası
• Kontrolün başlangıç ve bitiş tarihi ile saati; bir sonraki kontrol tarihi
• Makinenin etiket bilgileri: marka, model, imal yılı, seri numarası
• Tespit edilen değerler, uygulanan testler ve kullanılan ölçüm aletleri
• Muayene ölçütleri ve tespit edilen her kusurun ayrı ayrı açıklaması
• Sonuç ve kanaat: makinenin kullanıma uygun olup olmadığı
• Yetkili kişinin adı, mesleği, EKİPNET numarası ve imzası

Raporda kusur çıkarsa ne olur?

Rapor, makinenin kullanılıp kullanılamayacağını açıkça yazar. Bakanlığın rapor ölçütlerine göre kusurlar hafif ve ağır olarak derecelendirilir:

• Ağır kusur: kusur giderilmeden makine çalıştırılamaz. İşveren makineye, kullanılamayacağını gösteren ve kolayca görülebilen bir uyarı işareti koyar. Eksikler giderildikten sonra ikinci bir kontrol yapılır ve makinenin kullanılabileceğini belirten ikinci rapor düzenlenir.
• Hafif kusur: bir sonraki periyodik kontrol tarihine kadar giderilir. O tarihte hâlâ düzeltilmemişse ağır kusur sayılır.

Yetkili kişinin imzası bulunmayan rapor geçersizdir.

Rapor ne kadar saklanır, nerede durur?

Periyodik kontrol sonucunda düzenlenen belgeler, makine kullanıldığı sürece saklanır; “bir yıl” ya da “beş yıl” gibi bir süre sınırı yoktur. Rapor ıslak imzalı olabileceği gibi güvenli elektronik imzalı olarak elektronik ortamda da saklanabilir. Forklift gibi seyyar bir ekipman işletme dışında kullanıldığında, son periyodik kontrol raporunun makineyle birlikte bulundurulması gerekir.

Kiralık forkliftte periyodik kontrol kimde?

Yönetmelik açıktır: iş ekipmanının geçici süreyle kullanılacak olması ya da kiralanması, işverenin yükümlülüklerini etkilemez. Yani makineyi kendi iş yerinde kullanan işveren, makinenin geçerli bir periyodik kontrolü olduğundan emin olmak zorundadır.

Uygulamada kiralık makine geçerli raporuyla birlikte teslim edilir; kiralarken makine evrakını güncel tutuyor ve raporu teslimatla birlikte veriyoruz. Kiracı olarak yapmanız gereken, teslimde raporu kontrol etmek ve kira süresi içinde raporun süresi dolacaksa yenilemenin nasıl yapılacağını sözleşmede netleştirmektir.

Teslimde rapor için beş kontrol

• Rapordaki seri numarası teslim edilen makineyle aynı mı?
• Kontrol tarihinin üzerinden bir yıldan fazla geçmiş mi?
• Sonuç bölümünde makinenin kullanıma uygun olduğu yazıyor mu?
• Yetkili kişinin EKİPNET numarası ve imzası var mı?
• Raporun bir örneği makineyle birlikte sahada duruyor mu?

Günlük kontrolle farkı

Periyodik kontrol yılda bir yetkili kişi tarafından yapılır; günlük kontrol ise her çalışmaya başlamadan önce operatörün işidir. Yönetmelik bunu da düzenler: iş ekipmanı her çalışmaya başlamadan önce operatörü tarafından kontrol edilir, gözle muayene ve fonksiyon denemesi kayıt altına alınır. Hazır form için forklift günlük kontrol formu sayfasına bakın.

Kontrol yaptırmamanın yaptırımı (2026)

Periyodik kontrol yükümlülüğüne aykırılık, 6331 sayılı Kanun uyarınca idari para cezası gerektirir. Ceza, aykırılık sürdüğü her ay için ayrıca uygulanır ve iş yerinin tehlike sınıfı ile çalışan sayısına göre değişir.

2026 yılı tutarlarıdır; her yıl yeniden değerleme oranıyla güncellenir. Kontrolsüz makineyle yaşanan iş kazasında para cezasının ötesinde hukuki ve cezai sorumluluk doğar.

Sık sorulanlar

Kaynaklar

• İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği (mevzuat.gov.tr)
• Yönetmelik değişikliği, Resmî Gazete 23.12.2025, sayı 33116
• Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, iş ekipmanları periyodik kontrol soru ve cevapları
• 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu
• Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, 2026 yılı idari para cezaları
• Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Forkliftlerle Güvenli Çalışma Rehberi

İlgili sayfalar