Kısa cevap
Forklift günlük kontrolü, operatörün her çalışmaya başlamadan önce yaptığı gözle muayene ve işlev denemesidir; yaklaşık beş dakika sürer. Yasal bir yükümlülüktür: yönetmelik bu kontrolün yapılmasını ve kayıt altına alınmasını ister. Önce motor kapalıyken çatal, direk, zincir, lastik ve sızıntılara bakılır; ardından motor çalışırken fren, direksiyon, korna, ikaz lambaları ve hidrolik hareketler denenir.
Kusur bulunan makine kullanılmaz ve sorumluya bildirilir. Aşağıdaki formu Excel ya da PDF olarak indirebilirsiniz.
Formu indirin
Excel formu indirPDF formu indir
Form bir haftalıktır: her gün için bir sütun bulunur. Kendi makine numaranızı ve iş yerinize özel maddeleri ekleyebilirsiniz.
Günlük kontrol zorunlu mu?
Evet. İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği’nin Ek-III’üne göre iş ekipmanları her çalışmaya başlamadan önce operatörleri tarafından kontrol edilir. Ekipman günlük olarak çatlak, gevşemiş bağlantı, deformasyon, aşınma ve korozyon belirtileri bakımından gözle muayene edilir ve fonksiyonları denenir. Bu muayene ve deneme, operatör ya da ekipmanı bilen bir personel tarafından yapılır ve kayıt altına alınır. Çatlak ya da aşırı aşınma tespit edilen ekipman kullanım dışı bırakılır ve derhal periyodik kontrole alınır.
Yönetmelik bakılacak kalemleri tek tek saymaz. Aşağıdaki liste yerleşik uygulamayı ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın forklift rehberindeki güvenlik başlıklarını esas alır; makinenizin kullanım kılavuzundaki günlük kontrol maddelerini de ekleyin.
Kontrol noktaları
Motor çalışmadan önce: göz kontrolü
Makinenin çevresinde bir tur atın. Bu on madde anahtar çevrilmeden önce kontrol edilir.
| Kontrol edilen | Uygun durum |
|---|---|
| Çatallar | Çatlak, eğrilik ve aşınma yok; kilit pimleri yerinde |
| Çatal taşıyıcı ve yük dayama | Sağlam, gevşek ya da eksik parça yok |
| Direk, zincir ve makaralar | Zincirler eşit gergin; kırık bakla ve aşırı pas yok |
| Hidrolik hortum ve silindirler | Sızıntı, çatlak ve sürtünme izi yok |
| Lastikler | Kesik, kopma ve aşırı aşınma yok; havalı lastikte basınç uygun |
| Makinenin altı | Yağ, yakıt ya da soğutma suyu damlaması yok |
| Sıvı seviyeleri | Motor yağı, hidrolik yağ ve soğutma suyu seviyesinde |
| Üst koruma | Eğilme ve kırık yok; bağlantıları sıkı |
| Koltuk ve emniyet kemeri | Koltuk sabit; kemer sağlam ve kilitleniyor |
| Kapasite etiketi ve uyarı levhaları | Yerinde ve okunur |
Motor çalışırken: işlev kontrolü
Koltuğa oturun, kemeri takın ve makineyi çalıştırın. Aşağıdaki on madde yüksüz olarak, güvenli bir alanda denenir.
| Kontrol edilen | Uygun durum |
|---|---|
| Göstergeler ve uyarı lambaları | Çalışıyor; uyarı lambası yanık kalmıyor |
| Korna | Çalışıyor ve duyuluyor |
| Farlar, ikaz lambası, geri vites ikazı | Çalışıyor |
| Direksiyon | Boşluk ve sertlik yok |
| Ayak freni | Makineyi düzgün ve çekmeden durduruyor |
| El freni | Makineyi eğimde tutuyor |
| Kaldırma ve indirme | Sarsıntısız; yük kendiliğinden inmiyor |
| Öne ve geriye eğim | Düzgün çalışıyor |
| Yan kaydırma ve ataşman | Düzgün çalışıyor; hortumlarda sızıntı yok |
| Alışılmadık ses, koku, titreşim | Yok |
Güç tipine özel kontroller
Dizel forklift
- Yakıt seviyesi yeterli
- Yakıt deposu kapağı kapalı, sızıntı yok
- Hava filtresi göstergesi normal
- Egzozda aşırı duman yok
LPG forklift
- Tüp doğru konumda ve kelepçesi kilitli
- Hortum ve rakorda çatlak, gaz kokusu yok
- Tüpte ezik ve hasar yok
- Vana rahat açılıp kapanıyor
Akülü forklift
- Şarj seviyesi vardiya için yeterli
- Akü fişi ve kabloları sağlam, yanık izi yok
- Akü üstü temiz ve kuru; kapaklar yerinde
- Akü sabitlenmiş; kapağı kilitli
Form nasıl doldurulur?
- Tarihi, makine numarasını ve saat sayacı değerini yazın.
- Her maddeyi kontrol edip uygunsa işaretleyin; uygun değilse kusuru açıklama satırına yazın.
- Operatör adını yazıp imzalayın.
- Kusur varsa formu sorumluya teslim edin; makine onarılana kadar kullanılmaz.
- Formları makine bazında dosyalayın. Düzenli tutulan formlar, tekrar eden arızaları ve bakım ihtiyacını erken gösterir.
Kusur bulunursa ne yapılır?
Fren, direksiyon, çatal, zincir, hidrolik sızıntı ve emniyet kemeriyle ilgili kusurlar makinenin kullanılmasına engeldir. Makineye “kullanım dışı” etiketi asılır, anahtar çekilir ve sorumluya haber verilir. Operatör onarım yapmaz. Çatlak ya da aşırı aşınma görülen makine, yönetmelik gereği kullanım dışı bırakılır ve periyodik kontrolden geçmeden yeniden çalıştırılmaz. Korna ya da tek far gibi kusurlar da aynı gün giderilmek üzere kayda geçirilir.
Kiralık makinede günlük kontrol kimde?
Günlük kontrol, makineyi kullanan operatörün işidir; kiralık makinede de böyledir. Teslimde makinenin kumanda düzeni, günlük kontrolleri ve güvenlik uyarıları hakkında bilgilendirme yapıyoruz. Aylık ve uzun dönem kiralamada periyodik bakım bizdedir; günlük kontrolde fark edilen kusuru bildirdiğinizde servis müdahale eder, gerekirse yedek makine gelir. Makinenin yasal periyodik kontrolü ise günlük kontrolden ayrı bir yükümlülüktür.
Sık sorulanlar
Forklift günlük kontrolü kim yapar?
Makineyi kullanacak operatör, her vardiya başında ve makineyi kullanmadan önce yapar. Kusur bulursa makineyi kullanmaz ve sorumluya bildirir.
Forklift günlük kontrol formunda neler bulunur?
Tarih, makine numarası, saat sayacı, operatör adı ve kontrol maddeleri: çatal, direk, zincir, hidrolik, lastik, sızıntı, sıvı seviyeleri, üst koruma, emniyet kemeri, fren, direksiyon, korna, ikaz lambaları ve hidrolik hareketler. Her madde için uygun ya da kusurlu işaretlenir.
Elektrikli forkliftte günlük kontrol farklı mı?
Ortak maddeler aynıdır. Akülü makinede ek olarak şarj seviyesine, akü fişi ve kablolarına, akünün sabitlendiğine ve üstünün temiz ve kuru olduğuna bakılır.
Forklift günlük kontrol formu zorunlu mu?
Yönetmelik, operatörün her çalışmaya başlamadan önce yaptığı gözle muayene ve fonksiyon denemesinin kayıt altına alınmasını zorunlu kılar. Belirli bir form şablonu dayatılmaz; düzenli doldurulan bir günlük kontrol formu bu kaydın en yaygın biçimidir.
Günlük kontrol formları ne kadar süre saklanmalı?
Yönetmelik bakım ve onarım kayıtlarının ekipmanın kullanım ömrü boyunca, periyodik kontrol belgelerinin de ekipman kullanıldığı sürece saklanmasını ister. Günlük kontrol formlarını da makine dosyasında aynı şekilde saklamak en güvenli uygulamadır.
Kaynaklar
- İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği (mevzuat.gov.tr)
- Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Forkliftlerle Güvenli Çalışma Rehberi